Waarom zwemt een vis nergens tegenaan?

Naastdezwemblaas heeftdevis nog een ander belangrijk orgaan, namelijk het zijlijnzintuig of zijlijnkanaal. Vaak is ditte zien als een afwijkend gekleurde streep over de flanken van de vis. Het zijlijnzintuig bestaat uit een lange buis. die in de lengte van de kop naar de staart loopt. een stukje onder de huid. (more…)

Werkstuk over de Vulkanen

Ongeveer tweeduizend jaar geleden barstte de vulkaan Vesuvius in Italie uit. Er was een enorme explosie. Hete gassen, stof en as werden de lucht in geslingerd. De dichtbijzijnde stad Pompeji werd in de as begraven en veel mensen stierven. Pompeji wordt nu opgegraven. We kunnen zien hoe de huizen waren. Gips werd in de gaten gegoten waar de mensen begraven lagen en afgietsels van de lichamen gemaakt.

Vulkanen komen tot uitbarsting als gesmolten gesteente vanuit de diepte van de aarde naar boven wordt geduwd. Dit gesmolten gesteente stroomt er als lava uit. Het koelt af en wordt massieve rots. Soms worden as, lava en stoom hoog de lucht in geworpen. Andere keren kunnen hete gassen vanuit de zijkant van de vulkanen wegschieten. (more…)

Hoe ontstaan golven?

Als je op een rustige dag een strandbal op zee ziet drijven, kun je zien dat hij op de kalme golfjes op en neer danst. Als het stormachtig weer is, zijn de golven veel hoger. Sommige golven zijn meer dan 30 meter hoog. Ze zijn in staat zeewaardige schepen tot wrakken te slaan. Ze kunnen ook veel schade langs de kust aanrichten.

Hoe ontstaan golven?
De meeste golven worden door de wind gemaakt. Daardoor draait het water in een kring rond. Als de wind harder waait, worden de golven ook hoger. Ze worden langer en dieper. Sommige golven worden door aardbevingen veroorzaakt. Lichte aardbevingen vormen vaak golven rondom de Japanse kust. Zware aardbevingen zorgen voor enorme golven, ‘tsunamis’ genoemd. Soms verdrinken veel mensen in deze golven. (more…)

Werkstuk over Oceaan

De oceanen zijn duizenden jaren lang door de mensen bevaren. Slechts weinigen zijn echter tot de bodem afgedaald om er een kijkje te nemen. Niemand weet wie de eerste diepzeeduiker is geweest. Het zou Alexander de Grote geweest kunnen zijn. Er zijn verhalen, die vertellen dat ruim 2000 jaar geleden Alexander in een ton in de oceaan afdaalde. Hij wilde de vreemde dieren zien, die op de zeebodem leefden. In 1690 bouwde Edmund Halley een van de eerste duikerklokken. Er kon meer dan een duiker in. Tonnetjes lucht werden voor ze neergelaten. De eerste duikerpakken werden ruim honderd jaar later gemaakt. Zodoende kon lucht vanaf een schip naar de duikers worden gepompt. (more…)

Werkstuk over Regen en sneeuw

Waarom het regent?

Wolken en regen worden gevormd als de lucht opstijgt en afkoelt. Lucht, die over de zee is gestroomd, is warm en vochtig. Als het stijgt, koelt de waterdamp in die lucht af en condenseert. De kleine waterdruppeltjes, die daaruit ontstaah, veroorzaken wolken. Terwijl de lucht nog verder afkoelt, komen er steeds meer waterdruppeltjes bij. Ze voegen zich samen tot ze zo groot worden, dat de lucht ze niet meer kan dragen. Dan vallen ze als regen. In de bergen regent het vaak. Dat komt, omdat zich voortbewegende lucht gedwongen wordt erover heen te stromen. In de tijd dat dit gebeurt, koelt het af en er valt regen. Soms kun je een regenboog zien als de zon op de regen schijnt. De regendruppels splitsen het zonlicht in verschillende kleuren. (more…)

Werkstuk over de Wolken

Straalvliegtuigen vliegen hoog boven de aarde, waar de lucht dunner is en ze sneller vooruit kunnen. Ze vliegen boven de atmosfeerlaag waar bijna alle weertypes ontstaan.

Verschillende soorten wolken
De reizigers in een straalvliegtuig kunnen de bovenkant van de wolken zien, die in het zonlicht helder schitteren. Wanneer mensen op de grond naar boven kijken, zien ze de onderkant van de wolken die vaak donker en somber zijn. (more…)

Hoe ademt een vis?

Vissen ademen door kieuwen. Die moet je je voorstellen als de bladzijden in een boek. In de bladzijden lopen zeer fijn vertakte bloedvaten. De zuurstof die in het water zit (in koud water meer dan in warm), dringt door het dunne huidje heen en wordt in het bloed opgenomen. Daarvoor is plaats, want het koolzuurgas is emit gegaan en in het water opgelost. Door het zwemmen en de hapbewegingenontstaatereen waterstroom langsde kieuwen, die het water met het koolzuurgas steeds weervervangtdoor water met zuurstof. Als een vis nu op het droge komt, plakken al de kieuwplaten op elkaar en isdehele kieuwtevergelijken meteen dichtgeslagen boek: nu kan er geen zuurstofrijk water meer tussen komen en de vis stikt.

Werkstuk over de Tornado’s en orkanen

Een tornado is een gewelddadige wind. Het is een grote kolom van draaiende lucht, die van de grond opstijgt en zich heel snel voortbeweegt. Terwijl de tornado zich voortbeweegt, zuigt hi] alles op wat hij op zijn weg tegenkomt. Stof, hekken, daken en zelfs auto’s worden hoog de lucht ingezogen en op de grond teruggesmeten. Tornado’s waaien hoven erg warm, vlak land. De lucht hoven de grond is erg warm en stijgt erg snel naar boven. steeds maai ronddraaiend.
Gelukkig duren tornado’s met lang. Als ze het vlakke land verlaten wordt de luchtsipiraal meestal verbroken en verdwijnt de tornado. (more…)

Waardoor kan de wind waaien?

Als je je handen boven de verwarming houdt, voel je de warme lucht naar boven stijgen. De hete lucht stijgt omdat ze lichter is dan de koude lucht erom been. Terwijl de hete lucht stijgt, komt er koelere lucht die de plaats van de hete lucht inneemt. Ongeveer hetzelfde gebeurt in de atmosfeer. De bewegende warme en koele lucht is de wind die over de aarde waait.

de atmosfeer

Bijna alle lucht die we inademen bevindt zich in een laag dicht bij de aarde. Hier zijn ook wolken. Boven deze laag is de stratosfeer, waar de lucht erg dun is. Nog hoger is de ionosfeer. Hier is de atmosfeer electrisch geladen en er zijn stromen gloeiende lichtjes.

(more…)

Koraaleilanden

Koralen zijn kleine gelei-achtige oceaandieren. Meestal zijn ze fel gekleurd. Sommige zijn rood of paars. Andere zijn geel of groen. Ze hebben kleine vangarmen waarmee ze hun voedsel, het plankton, vangen. De meeste koralen leven op plaatsen waar de zeeen warm, schoon en ondiep zijn. Ze groeien samen op in reusachtige groepen. Om zijn zachte lichaam te beschermen, maakt elke koraal een schaal van kalksteen om zich heen. Wanneer het dier sterft, wordt de schaal achtergelaten. Nieuwe koralen groeien op de oude zoals takken of waaiers. (more…)

Hoe zwemmen vissen?

visAllereerst mag je niet denken dat vissen met hun vinnen zwemmen. De meeste vissen ontlenen dezwemsnelheid aan de golvende kronkelbewegingen die het achterlichaam en de staart maken. De staart vormt een goed geheel met het achterlichaam. Je kunt zeggen dat het achterlichaam vloeiend in de staart overgaat. Voor deze bewegingen zijn erg veel spieren nodig en die zijn er ook: dat is het witte viees van de vis, dat je opeet. Het einde van de staart wordt niet opgegeten, dat is de staartvin. Deze staartvin bestaat uit een vliezig geheel, dat door vinstralen versterkt is. (more…)

Hoe vliegen insekten?

Voor het vliegen hebben insekten het eerder genoemde chitine pantser ook nodig. Hetvliegen van vogels en insekten lijkt, wat net resultaat betreft, wel op elkaar, maar is in wezen totaal verschillend. We noemen dergelijke overeenkomsten die niet op verwantschap berusten: analoge verschijnselen. Insekten vliegen niet, zoals vogels en vleermuizen, met behulp van spieren die aan het borstbeen en de schoudergordel vastzitten. Bij insekten zit er geen gewricht tussen de vleugels en het borststuk. De vleugels zitten onverbrekelijkstijf aan het chititie pantservan het borststukivast het zijn er eigenlijk uitgroeisels van, voorzien van bloedvaten. Het feit dat ze er stijf aan vastzitten, is erg belangrijk, want als het insekt nu een beweging maakt met het pantser van het porststuk, dan moeten de vleugels wel meebewegen. Als de dwars werkende spieren zich samentrekken, wordt het borststuk hoger en ovaler en gaat de vleugel omlaag. Trekken nu de spieren samen die tussen de rugzijde en de buikzijde van het pantser werken, dan gaan de vleugels omhoog, want het borststuk wordt breder en platter. Deze bewegingen kan een insekt heel snel achter elkaar maken het kan ook nog een beetje van richting veranderen, waardoor een insekt alle kanten uit kan vliegen en zelfs in de lucht stilstaan.

Waardevolle stenen

Sommige mineraalkristallen zijn moeilijk te vinden. Dit worden edelstenen genoemd. Ze zijn erg waardevol. De meest kostbare edelstenen zijn diamanten, smaragden, robijnen en saffieren. Edelstenen worden geslepen en gepolijst en zijft dan prachtige sieraden. Ze worden in ringen en andere juwelen gedragen.

Halfedelstenen
Andere edelstenen zijn gemakkelijker te vinden. Dat zijn halfedelstenen. Deze worden ook als juwelen geslepen en gepolijst. In het verlederi dacht men, dat sieraden toverkracht bezaten. Amethisten zijn wel de prachtigste stenen. Vroeger dacht men, dat de amethist een liefdesamulet was: Men meende ook, dat het een goed slaapmiddel was en ook nog eens dieven buiten de deur hield. Sommige stenen zouden speciaal geluk brengen aan mensen die in de verschillende maanden van het jaar geboren waren. Die stenen worden geboortestenen genoemd. Weet jij welke steen de jouwe is? (more…)

Hebben vissen een geraamte?

Dit is een belangrijke vraag, omdat de biologen het dierenrijk verdelen in ongewervelde dieren en gewervelde, Dit onderscheid wijst op het aanwezig zijn van een wervelkolom: een stevige, beweegbare zuil van wervels die de rug verstevigen en waaraan alle ledematen (de poten), de staarten de kop vastzitten. Dezak die alle organen draagt, de buiken de ribbenkasthangen erals het ware aan. Voel maareens overje rug of overdie van een ander: de knobbels die je voelt, zijn die van de wervels; de hele rij vormt de wervelkolom. (more…)