Hoe stelde een sterrenkundige uit de oudheid zich het heelal voor?

Egyptenaren, Babyloniers, Chinezen en Indiers begonnen 4000 a 5000 jaar geleden de hemel te bestuderen. De beste wiskundigen uit de oudheid waren de Egyptenaren en Babyloniers. Hun kennis van de hemel werd overgenomen door de Grieken. Ze begonnen omstreeks 600 v. Chr. de natuur te verklaren uit eigen waarnemingen en studies, niet naar overleveringen. De Griekse filosoof ( = wijsgeer) Thales van Milete voorspelde al de zonsverduistering van 585 v. Chr. Uit hetfeit dat men de zon ‘s morgens in het oosten zag opkomen en ‘s avonds in het westen zag ondergaan en dat men iedere heldere nacht maan en sterren langs de hemel zag gaan, leidde zijn landgenoot Anaximandros af dat alles aan de hemel draaide en dat de aarde het middelpunt van het heelal was. (more…)

Marco Polo

Van 1271 tot 1295 ondernam Marco Polo met zijn vader en zijn oom een reis naar China. Ze reisden dwars door Azië en lange tijd is Marco Polo aan het Chinese hof de gunsteling van de keizer geweest. Toen hij terugkwam, schreef hij zijn ervaringen op papier en lange tijd is dit het enige boek geweest dat gegevens bevatte over de Oosterse landen. De mensen konden met verbazing kennis nemen van het feit dat de Chinezen zich verwarmden door zwarte stenen te verbranden en dat zij hun belastingen betaalden met papier in plaats van met goudstukken. Hij leefde van 1254 tot 1324.

Lava

Dit is het vloeibare gesteente dat bij vulkanische uitbarstingen naar buiten komt waama het gaat stollen. De uitstromende lava heeft een temperatuur van ong. 100 graden Celsius, zodat ze een lange weg kan afleggen voordat ze stolt.
Er zijn twee soorten lava: een die als ze stolt bazalt en een die trachiet wordt. Als er veel gas in de lava zit, wordt het gestolde gesteente poreus, luchtig. Dit kan bij beide soorten voorkomen. De lava kan uit een krater stromen zodat de vulkaan steeds hoger wordt, maar kan ook uit spleten opborrelen. Een bekende vulkaan in Europa is de Vesuvius.

Eencellingen

Hieronder verstaat men dieren en plantjes die slechts uit één cel bestaan. Ze verrich ten al hun levenshandelingen met slechts één cel. Bacteriën zijn eencellige wezens, en het plankton, dat het voedsel vormt voor veel waterdieren, bestaat ook voor een groot deel uit eencellige plantjes en diertjes. Een van de eerste onderzoekers op het gebied der eencelligen was de Nederlander Antoni van Leeuwenhoek.

Sterren herkennen

Wanneer u in een heldere nacht, buiten het licht van straatlantaarns en huizen, naar de sterrenhemel kijkt, zult u ongetwijfeld ook onder de indruk raken, net als de mensen van ver voor onze jaartelling. Sterren hebben mensen altijd gefascineerd. Bepaalde heldere sterren vormen duidelijke groepen aan de hemel, ondanks het feit dat ze onderling vaak miljarden kilometers van elkaar verwijderd zijn. (more…)

ELEKTRICITEIT

Is een natuurkracht, een vorm van energie (evenals warmte, mechanische ernergie, enz.). Het woord is afgeleid van het Griekse elektron, dat barnsteen betekent. In het verre verleden is nl. bij barnsteen voor het eerst waargenomen dat het lichte voorwerpen aantrekt, nadat het met een droge wollen doek is gewreven. Die geheimzinnige aantrekkings kracht is men elektriciteit blijven noemen. Elektriciteit kan ook worden opgewekt door scheikundige ) werking (galvanische elektriciteit), door warmte (thermoelektriciteit) en door magnetische inductie (geïnduceerde elektriciteit). Pas in de 18de eeuw be gonnen geleerden de elektrische verschijnselen we tenschappelijk te onderzoeken. Een eeuw daarna kwamen toestellen beschikbaar waarmee elektriciteit in voldoende hoeveelheid kon worden opgewekt om nuttig te kunnen worden. Het meest indrukwekkende elektrische verschijnsel in de natuur is nog steeds de bliksem, een grote elektrische vonk.

Magnetisme

Is dat gedeelte van de natuurkunde, dat de magnetische eigenschappen van stoffen bestudeert. Al in de oudheid was deze eigenschap bekend. Er zijn natuurlijke en kunstmatige magne~ ten. Het magnetisme van een stof kan verminderen door zware schokken of door verwarming. Door sterke verwarming kan het zelfs helemaal verdwijnen. Magnetisme heeft aan de uiteinden van magneetstaven verschillende polen. Er is een magnetische noordpool en een magnetische zuidpool. Twee dezelfde polen stoten elkaar af en twee verschillende polen trekken elkaar aan.

Lucht

Dit is een mengsel van gassen. Lucht vormt een schil om de aarde. We noemen dit een dampkring. De gassen waaruit lucht bestaat zijn: 78 procent stikstof, 21 procent zuurstof en 1 procent edelgassen en koolzuurgas. Lucht is erg belangrijk voor het leven op aarde. Mensen, dieren en planten ademen lucht in en gebruiken zuurstof. Planten gebruiken ook koolzuurgas. De lucht is ook belangrijk voor het weer. Door de eigenschappen van lucht ontstaan hoge en lage luchtdrukgebieden, waardoor het gaat waaien.

Hendrik Lorentz

LORENTZ, Hendrik (1853-1928). Hij was een Nederlands natuurkundige, die wereldberoemd is geworden door zijn elektronentheorie. Hij heeft door zijn onderzoek over de elektrodynamica de grondslag gelegd voor de relativiteitstheorie van Einstein. Hij was reeds op 25-jarige leeftijd professor te Leiden en ontving in 1903 samen met Zeeman de Nobelprijs voor natuurkunde.

Licht

Licht is een elektromagnetisch verschijnsel dat gedeeltelijk als een golfbeweging, gedeeltelijk als een stroom van deeltjes moet worden opgevat. In het luchtledige plant het licht zich voort met een snelheid van bijna 300.000 km per seconde. Als een vorm van energie is licht de bron van alle leven, want zonder licht is plantengroei onmogelijk. Het zonlicht bevat alle kleuren, die door breking zichtbaar worden, in een prisma of in de natuur in een regenboog. Door analyse van het licht dat een voorwerp uitstraalt, kan de chemische samenstelling van dat voorwerp worden bepaald. Op deze manier kunnen we veel aan de weet komen over sterren en planeten.

Laboratorium

Dit is een ruimte voor het verrichten van scheikundige, natuurkundige, technische en andere proeven of onderzoekingen. Laboratoriums of laboratoria tref je daarom dikwijls aan bij universiteiten of hogescholen, waar studenten allerlei proeven doen voor hun studie. Maar ook in ziekenhuizen zijn er laboratoria, waar proeven worden uitgewerkt en ziekten worden bestudeerd. Ook fabrieken, en dan voor de scheikundige industrie, hebben eigen laboratoria om via proeven en tests hun produkten te verbeteren of nieuwe produkten te vinden en te testen.

Zo wekken turbines en generatoren elektriciteit op

Turbines hebben een reeks achter elkaar bevestigde windvanen, die door te draaien een as aandrijven. Deze as drijft op zijn beurt een generator aan. Andere windvanen blijven altijd op hun plaats. Door de stand en de vorm van deze vanen wordt stoom, of water, onder druk en met zo groot mogelijke kracht naar de draaiende vanen gestuurd.
(more…)

Plastic zelfvernietigend maken

Een van de voordelen van plastic is dat het niet roest of verweert, maar dat is tegelijkertijd een probleem -plastic bekertjes, zakjes, wikkels en bakjes vervuilen ons milieu: de ‘plastic berg’ neemt jaarlijks schrikbarend toe.

Om dit probleem te lijf te gaan, zijn er inmiddels al verschillende soorten afbreekbaar plastic ontwikkeld. In dat plastic wordt een chemische stof verwerkt, die gevoelig is voor licht, bacteriën of andere chemicaliën.

Biologisch afbreekbaar plastic kan worden gemaakt door toevoeging van zetmeel. Als het plastic wordt verbrand, zuIlen de bacteriën die zich met het zetmeel voeden, het plastic geleidelijk tot kleine deeltjes afbreken, die onschadelijk in de bodem verdwijnen.
(more…)

Zonne-energie

De gigantische hoeveelheid energie die de aarde in de vorm van zonnewarmte bereikt, is meer dan 12000 keer groter dan het brandstofverbruik van de gehele wereld.

Het verzamelen en opslaan van deze overvloedige aanvoer van gratis energie is echter lastig en duur. De zonnestralen zijn zwak en worden verspreid over een uitgestrekt gebied. Wil men de warmte thuis of in elektriciteitscentrales gebruiken, dan moet deze eerst worden verzameld en geconcentreerd. In heetwatersystemen die gebruik maken van zonneënergie worden zonnecollectoren gemonteerd op naar de zon gerichte daken. Deze hebben glazen of kunststof panelen waarachter het water circuleert in buizen die zwart zijn geverfd om zoveel mogelijk warmte op te kunnen nemen.
(more…)

Windenergie:elektriciteit uit wind

De wind vormt in potentie een gigantische energiebron. In een recente studie van de Europese Gemeenschap wordt geschat dat er in Europa voldoende ruimte is voor circa 400000 grote turbines, waarmee aan de huidige behoefte van Europa driemaal kan worden voldaan.

De moderne ‘windturbines verschillen sterk van de vroegere windmolens; het zijn meer een soort enorme propellers met twee of drie wieken, de zogeheten rotors, die bovenop lange stalen of betonnen torens zijn gemonteerd. Deze rotors zitten in een as die een elektrische generator aandrijft.
(more…)