Smeerwortel

Smeerwortel mag in geen enkele kruidentuin ontbreken. Ten eerste om zijn geneeskrachtige kwaliteiten, maar vooral omdat deze plant eigenlijk onmisbaar is in de composthoop. Omdat de plant langzaam groeit, is het aan te raden enkele plantjes te kopen en niet zelf uit zaad op te gaan kweken. De plantjes kunnen wel twintig jaar meegaan, en u moet ervoor zorgen dat u ze binnen de perken houdt; voordat u het weet woekeren ze door uw hele tuin. U moet de wortels in het vroege voorjaar voordat ze gaan uitlopen of in het late najaar rooien. Vroeger werden de wortels wel als groente gegeten, maar men is er achtergekomen dat smeerwortel een zeer sterke, onvoorspelbare werking heeft op de bloeddruk. (more…)

Selderij

Er zijn verschillende soorten selderij: knol, bleek en snijselderij. De eerste twee soorten zijn groenten, de laatste is een keukenkruid en daar gaat het hier om. Selderij wordt zo’n 30 cm hoog en overleef t onze winters meestal niet, hoewel het in principe een tweejarige plant is. Als u in maart op een beschutte plek selderij inzaait, kunt u in de zomer volop oogsten. U moet in rijtjes zaaien die ongeveer 15 cm van elkaar afliggen. (more…)

Salie

Salie is een heesterachtige plant die ongeveer 60 cm hoog wordt. Het kruid is winterhard, maar het verdient aanbeveling de planten ‘s winters met een laag oude mest te bedekken om ervan verzekerd tezijndatuze het volgende voorj aar weer terugziet. De plant vraagt weinig onderhoud en groeit het best op een lichte, kalkhoudende bodem en een tamelijk droge, zonnige plek. Als u salie op wilt kweken uit zaad, moet u de zaden in mei met een onderlinge afstand van 45 cm in de grond stoppen. Misschien kunt u beter plantjes in plaats van zaad kopen. Na een jaar of vijf verliezen de planten hun kracht en moet u ze vervangen door andere. Salie is heel goed binnen te kweken, u moet dan wel de jonge scheuten regelmatig wegsnoeien. In het tweede jaar bereiken de salieplanten hun hoogste gehalte aan vluchtige olien, die belangrijk zijn voor het aroma van de plant. U moet de bladeren dan oogsten vlak voor de plant gaat bloeien. De dikke bladeren drogen moeilijker dan die van andere kruiden en verkleuren snel. Salie heeft een sterke eigen smaak en u moet oppassen dat die niet gaat overheersen. Salie bevordert de spijsvertering en smaakt uitstekend in vis en vleesgerechten. Van salie kunt u een goed werkend gorgeldrankje maken tegen verkoudheid.

Saffraan

Paella en bouillabaisse kunnen niet zonder saffraan en saffraan is ook nog een kruid met een grote medicinale kracht. Jammer genoeg is het kweken ervan niet gemakkelijk in ons klimaat. Wat wij saffraan noemen, zijn de stempels van de saffraankrokus. U kunt deze zelf zaaien op een zeer beschutte plek met zanderige grond en een goede afwatering. Pas na drie jaar zal de bloem voldoende bloeien om geoogst te kunnen worden. Dat oogsten moet heel voorzichtig met de hand gebeuren: verwijder de mooie stempels met een deel van de steel als de bloemen in het najaar helemaal openstaan. Omeenbeetje saffraan te kri j gen moet u wel over een heel grote tuin beschikken: voor een pond saffraan hebt u een paar honderdduizend bloemen nodig. Daarom is saffraan ook zo duur. Saffraan heeft een narcotlsche werking, een snufje ervan werkt kalmerend en niet versuffend, maar te veel ervan nemen is gevaarlijk.

Rozemarijn

Rozemarijn is een prachtige, altijd groene struik die in het Middellandse Zeegebied wel twee meter hoog kan worden. Bij ons komt hij nooit boven een meter uit. U kunt rozemarijn zaaien, maar het is slimmer om een struikje te kopen. Zet dit in kalkhoudende grond op een beschutte plek op het zuiden waar het volop zon krijgt: hoe meer zon, hoe beter het aroma. Verder hoeft u eigenlijk weinig aandacht aan deze plant te besteden, af en toe wat water en zo nu en dan wat blaadjes weghalen is voldoende. Tenminste, tot de winter. Als u de plant buiten wilt laten overwinteren, moet u haar in augustus insnoeien en bij vorstgevaar de hele plant bedekken met bladeren. Vanaf het tweede jaar kunt u in elk jaargetijde blaadjes plukken. Als u rozemarijn wilt drogen, moet u de takjes nemen die u toch in augustus snoei. De temperatuur mag bij het drogen ervan niet te hoog worden. Rozemarijn past door zijn aromatische smaak erg goed bij schapevlees, maar ook bij ander vlees, vis of gevogelte is het niet te versmaden. Bovendien heeft rozemarijn een gunstige invloed op de spijsvertering en stimuleert het de bloedsomloop.

Roomse kervel

Roomse kervel is de laatste plant in uw kruidentuin die afsterft en de eerste die weer opkomt. De plant kan meer dan een meter hoog worden. U kunt de planten uit zaad in april opkweken. De grond hoeft niet al te rijk te zijn, de afwatering moet goed zijn. Vanwege de grootte van de planten moeten ze minstens 45 cm tussenruimte krijgen. Als u de bladeren als keukenkruid wilt gebruiken, moet u de bloemen afplukken voordat ze opengaan. Net als de echte kervel smaakt de roomse varieteit een beetje zoet. (more…)

Peterselie

Peterselie is een winterhard tweejarig kruid, dat eigenlijk in geen enkele tuin mag ontbreken. Veel mensen denken dat net moeilijk te kweken is, maar dat valt wel mee. De zaadjes doen er lang over om te ontkiemen, soms wel een week of zeven. In die tijd hebben ze veel aandacht nodig: vaak water geven en een plek die een gedeelte van de dag schaduw heeft. Op een zanderige bodem groeit peterselie minder goed dan op een leemachtige of zelfs kleibodem. U moet het kruid in rijen zaaien die zo’n 20 cm van elkaar liggen. Als de zaailingen ongeveer 3 cm groot zijn, moet u gaan uitdunnen zodat ze 7 cm en ten slotte 20 cm uit elkaar staan. Een gouden regel is dat peterselieplanten elkaar niet mogen raken. In het eerste jaar kunt u overigens al vanaf juni tot in de winter oogsten, zorg er wel voor dat u er niet te veel vanaf haalt, want dat belemmert de groei. Als het u lukt om de planten niet in zaad te laten schieten kunt u zelfs in de winter door oogsten tot aan de volgende zomer. Het tweede jaar is overigens het jaar dat de peterselie zaad gaat zetten, en de smaak van de blaadjes gaat dan ook langzaam achteruit. (more…)

Gezonde kruid Munt

Er zijn een heleboel soorten munt, waarvan wij in Nederland eigenlijk alleen de kruizemunt en de pepermunt gebruiken. Munt is het best te kweken als u het als plantje koopt. Munt heeft een erg verspreid wortelstelsel en daarom kunt u het beter een eind uit de buurt van andere planten verbouwen. De beste plek voor munt is op het zuiden met toch nog wat schaduw. De grond mag niet te droog zijn en u moet voor een redelijke hoeveelheid compost zorgen. Munt doet het in huis ook erg goed. U kunt de planten dan het best apart in een bloempot zetten in verband met hun vele wortels. Zet de potten op een plek met veel zon, maar zorg er wel voor dat de grond vochtig blijft. Munt smaakt en ruikt het best in het begin van de bloeitijd, maar ook daarvoor kunt u al bladeren plukken. Kruizemunt kunt u binnenhalen als de bloemen nog in de knop staan. Soms kunt u in September en eventueel oktober nog een tweede en een derde oogst binnenhalen. Pepermunt mag niet in bloei raken omdat dan de kracht sterk vermindert. Vaak is er daarna nog een tweede pluk mogelijk, zorg er echter voor dat pepermunt nooit in zaad schiet. Bij het drogen mag munt niet gekneusd worden, het drogen gaat verder op de gebruikelijke manier: op een droge plek met een goede ventilatie. Vooral in Engeland gebruikt men veel munt, bij voorbeeld bij lamsvlees. Van pepermunt kunt u heerlijke thee maken, die verkoelend werkt op hete dagen. Kruizemunt is een huismiddel tegen lichte hoofd en maagpijn.

Marjolein

Marjolein is een overblijvende struikachtige plant die zo’n 40 cm hoog kan worden. In ons klimaat overleeft de plant de winter echter niet, dus zijn wij genoodzaakt om de struik elk jaar opnieuw te zaaien. Het zaaien moet in het voorjaar in een kweekbak gebeuren, want in de voile grond slaat het zaad niet aan. Na de IJsheiligen mogen de plantjes naar buiten. Als de plantjes bloeien, kan er geoogst worden. Snijd de planten tot ongeveer 6 cm boven de grond af, dan kunt u in de herf st nog een keer oogsten. U moet de struiken er echter met wortel en al uittrekken. De blaadjes kunt u zowel vers als gedroogd gebruiken. Het drogen moet op een luchtige, schaduwrijke plaats gebeuren: hang de struikjes ondersteboven op en rits de blaadjes van de steeltjes als ze droog zijn. Marjolein smaakt uitstekend bij gestoofd vlees, in soepen en in sauzen. De Italiaanse keuken kan niet zonder marjolein. Daar gebruikt men echter vaak de wilde marjolein, oregano. Binnenshuis laat marjolein zich overigens ook uitstekend kweken, een bloempot met goede grond en een zonnig plekje op de vensterbank zijn voldoende.

Lavendel

Lavendel is een blijvende half struik, die echter in ons klimaat erg vlug bevriest. Lavendel kunt u in april binnen in de bak zaaien. Als de plantjes groot genoeg zijn, kunt u ze in de tuin zetten, het mag dan echter niet te koud zijn. De grond moet licht, droog en kalkhoudend zijn, het perk moet zeer veel zon krijgen. Lavendel ruikt heerlijk en uit de leuke paarse bloemetjes wordt een olie gewonnen, die zeer veel in de cosmetische industrie wordt gebruikt. Als keukenkruid worden alleen de blaadjes gebruikt, en zelfs dat niet vaak. Toch vindt het wel aftrek in de Franse en Italiaanse keuken, vooral gebraden schapevlees en stoofschotels worden ermee gekruid.

Lavas

Lavas kan meer dan twee meter hoog worden. Alleen daarom al is het een plant die minder geschikt is om op het balkon of binnenshuis te houden. Daar komt nog bij dat de wortels erg diep steken, u zou dus een hele diepe bak nodig hebben. In de voile grand is lavas makkelijk te kweken. De plant heeft het liefst rijke, vochtige grand. Klimatologische omstandigheden doen er niet zoveel toe. Het best kunt u in de herfst inzaaien, omdat het zaad in de zomer gevormd wordt en de zaadjes maar kort hun kiemkracht behouden. In de lente kunt u de zaailingen verspenen. Zet ze minstens 60 cm uit elkaar, na een aantal jaren zal vaak blijken dat zelfs deze afstand te klein is. Het enige waar u verder voor moet zorgen, is een forse hoeveelheid compost en een goede drainage. Zowel de bladeren als de zaden zijn als kruid te ge­bruiken. Als het u alleen om de bladeren gaat, moet u oogsten voordat de plant in bloei raakt. U kunt de plant dan wel drie keer per jaar tot op zo’n 25 cm van de grand kaalplukken. De zaden oogst u net als de zaden van de koriander. De bladeren kunt u zowel vers als gedroogd gebruiken. Drogen van de bladeren kan bij voorbeeld in de oven: de temperatuur mag niet boven de 35°C uitkomen. Lavas smaakt en ruikt naar maggi en wordt dan ook vaak maggiplant genoemd. U kunt zowel de bladeren als de zaden gebruiken in bouillon, soep, ovenschotels en stoofschotels. Lavas bevordert de bloedsomloop en in het bijzonder de nierfuncties. Trek daarom eens bouillon van lavasbladeren.

Lauder

De laurier is een altijdgroene boom, die wel den meter hoog kan worden. In Nederland is de boom niet het gehele jaar door buiten te kweken, dat kan alleen in warme landen, bij voorbeeld rond de Middellandse Zee en in het zuiden van Rusland. ‘s Zomers kunt u hem in ons land overigens wel buiten zetten, en als u hem in de winter in een zonnige kas of binnen in huis zet en de boom goed bijknipt, bent u het hele jaar door verzekerd van verse laurierblaadjes. De blaadjes moeten na het plukken op een warm schaduwrijk plekje gedroogd worden; na twee weken kunt u ze dan in een luchtdichte verpakking bewaren. Laurier wordt in diverse vlees en eenpansgerechten gebruikt en wordt aan diverse produkten toegevoegd die in azijn en olie zijn ingelegd. Laurier bevordert de eetlust.

Koriander

Koriander is een eenjarige plant die ongeveer 40 cm hoog wordt. U kunt het kruid het beste in april inzaaien, in rijen met een onderlinge afstand van 20 cm. De opkomende plantjes moet u uitdunnen, de plantjes moeten zo’n 25 cm van elkaar af staan. De plant moet op een zonnige plek staan en vooral in het begin veel water hebben. In augustus of September zijn de zaden rijp en kunt u oogsten: hang de bloemschermen omgekeerd te drogen boven een bak en vang zo de zaden op. De fijngestampte zaden smaken uitstekend bij bladgroenten, verder is hij onmisbaar in kruidkoek. Koriander wordt in de Indonesische keuken ketoembar genoemd, een specerij die in elke rijsttafel verwerkt wordt.

Knoflook

Eigenlijk is knoflook een overblijvende uiesoort, maar omdat we de uien zelf oogsten moeten we elk jaar nieuwe knoflook planten. Knoflook is winterhard alleen in strenge winters hebben ze bescherming nodig en daarom kunt u ze het beste in oktober of november al planten. De grand moet licht zijn, maar bijmesten met compost kan zeker geen kwaad, zon is onontbeerlijk. Poot de bolletjes met de punt naar boven zo’n 2 cm diep en zo’n 15 cm van elkaar. De bladeren zullen midden in de zomer gaan verwelken en gaan hangen, dat is het moment om de uien te rooien. Verse knoflook is het lekkerst, maar uw kunt ze ook drogen op een droge en beschutte plaats in de schaduw. Knoflook is een zeer sterke smaakmaker veel mensen gebruiken er te veel van die onmisbaar is in bij voorbeeld de Franse of Italiaanse keuken. Daar komt bij dat knoflook zeer geneeskrachtig is: infectie voorkomend en infectie bestrijdend, tegen een hoge bloeddruk enzovoort.

Kervel

Kervel is eigenlijk een eenjarig kruid, maar het groeit ook het tweede jaar door. U kunt kervel het hele jaar door zaaien, maar de beste tijd is augustus. Dan hebt u namelijk eind September kervelplanten die kunnen worden afgesneden en in oktober is er een gerede kans dat u er nog een oogst af kunt halen. Als u de planten ‘s winters laat staan, kunt u in het voorjaar nog een of twee keer oogsten. U zaait kervel in rijen met een af stand van 30 cm tot elkaar. Als u niet alle planten oogst, zaait kervel zich zelf uit. Het kruid heeft veel vocht nodig, wat dat betreft is het een typisch Hollandse plant, de grand moet echter niet te zwaar zijn en het vocht moet goed weg kunnen lopen. Kervel smaakt een beetje zoerJg en erg zacht. Het haalt de smaak van andere kruiden omhoog, daarom is het een onmisbaar onderdeel van fines herbes. Het bekendste gerecht met kervel is evenwel kervelsoep. Kervel heeft zowel bloedzuiverende als diuretische (urinebevorderende) eigenschappen.

  • Pagina 1 van 3
  • 1
  • 2
  • 3
  • >