Karwij

Karwij is een tweejarige plant die in mei uitgezaaid moet worden. De planten moeten 30 cm van elkaar af komen te staan en worden ongeveer een meter hoog. De zaden kunt u pas in het tweede jaar, in juli, oogsten. Hang de bloemschermen op hun kop boven een bak te drogen om de zaden op te kunnen vangen. De plant gedijt het beste in kleigrond. Behalve de zaadjes kunt u ook de jonge blaadjes gebruiken, bij voorbeeld in salades en soepen. De blaadjes mogen niet meekoken. Het zaad wordt behalve karwij ook wel eens kummel genoemd, naar het Duitse woord ‘Kiimmel’. In Duitsland wordt het zaad zeer veel gebruikt, bij voorbeeld in gerechten met witte kool. Karwij helpt de spijsvertering en maakt zware gerechten beter verteerbaar.

Kamille

Er zijn verschillende soorten kamille, maar de soort die net best in de kruidentuin past om haar geneeskrachtige werking is de echte kamille. Roomse kamille wordt vaak als sierplant gebruikt, maar mist de geneeskrachtige olie, die kalmerend en huidzuiverend werkt. De echte of kleine kamille is een eenjarige plant die in het voor en het najaar moet worden gezaaid. Omdat de zaadjes erg licht zijn, kunt u het best op een regenachtige dag zaaien, zodat de zaadjes meteen in de bodem worden opgenomen. Het zaaien kan het best gebeuren in rijen met een onderlinge afstand van 25 cm. De plant bloeit van mei tot oktober. Acht weken na het zaaien verschijnen de bloemen al. Deze moet u plukken als ze helemaal openstaan, en alleen maar als het droog en zonnig is, omdat ze dan het hoogste gehalte aan kamilleolie bevatten. De bloemen moeten vlak onder de kop geplukt worden, lief st helemaal zonder steel. De steeltjes mogen niet dichtgeknepen worden en de bloemen mogen absoluut niet geplet worden. Droog de bloemen snel in dunne lagen op een nylon net, maar niet bij een temperatuur van meer dan 35CC. Op culinair gebied wordt kamille niet of alleen als garnering gebruikt.

Hysop

Hysop is een heesterachtige struik van ongeveer 60 cm hoog. De bloemen verspreiden een heerlijke geur waar veel bijen opaf komen. U kunt de plant in de lente in de voile grond zaaien. De zaden moeten in geultjes van een halve centimeter diep gezaaid worden. De kleine plantjes moet u daarna op een afstand van 60 cm van elkaar zetten. De plant is winterhard, houdt van zon en van een beetje kalkachtige bodem. Zorg ervoor dat onkruid in de burnt geen kans krijgt, goed wieden dus. Hy sop put de bodem vlug uit en net is daarom raadzaam de struiken na een aantal jaren te verplaatsen. De plant wordt vooral gekweekt om haar heerlijke geur en haar decoratieve uiterlijk: trossen blauwe, maar ook wel roze en witte bloemetjes. De smaak is wat bitter en muntachtig, de bloeiende nog niet houtig geworden delen kunt u van juni tot September oogsten. De sterke smaak past goed bij vette vis of bij wild, gebruik er echter niet te veel van.

Venkel

Venkel heeft evenals anijs en dille een verwarmende invloed op het lichaam. Bij kinkhoest, astma en andere aandoeningen van de luchtwegen heeft het een goede werking. Venkel reguleert de spijsvertering en de gasvorming in de darmen. De smaak van dit kruid is heel bijzonder en daarom geliefd in de keuken (soep, sausen, salades).

Tijm

Tijm bevat veel ijzer en calcium. Het kruid werkt rustgevend en eetj lust opwekkend. Het blijkt geneeskracht te bezitten bij zenuwstoringen, vooral die van de maag en de ademhalingsorganen. Door zijn desinfecterende eigenschappen werkt het genezend bij verkoudheid waarbij mond en keel door bacteriën zijn aangetast. Het wordt dan ook vaak verwerkt in hoestdranken. Maar ook in de keuken is tijm een bron van culinaire vreugde en draagt het bij sausen, peulvruchten en wildvlees tot hoogverheven gerechten te maken.

Selderij

Selderij is een heel oud kruid dat al eindeloos rond de Middellandse Zee gebruikt wordt en in de vroege middeleeuwen in onze richting werd gevoerd. Selderij -vooral bleekselderij -werkt sterk vochtuitdrijvend. Het sterkt de maagwand, werkt genezend op reuma en bestrijdt steenvorming in de blaas en de nieren.

Salie

Salie wordt begeerd om zijn hoog gehalte aan etherische olie en werkt preventief tegen besmettingen van allerlei aard, in het bijzonder wordt het in de kruiden geneeskunde toegepast bij infecties in de luchtwegen. Gorgelen met saliethee is dan ook effectief bij keelontstekingen enzovoort. Het kruid werkt eveneens sterkend voor de lever, de nieren, de darmen en de longen. Men kan salie ook het bad geurig laten maken en in de keuken vlees, vis, soepen en sausen aromatiseren.

Rozemarijn

Rozemarijn is van oudsher een bekend geneesmiddel voor maag-, lever-, nieren reumatische kwalen en in het bijzonder een middel dat we tot de hartversterkers mogen rekenen.
Rozemarijn wordt dan ook van harte aanbevolen in de keuken. In gedroogde ;’orm kan het gebruikt worden om vlees en vis te aromatiseren alvorens die te braden en te bakken. Geweekt kan het kruid heel veel gerechten geurig en nog gezonder maken, zoals rauwe salades, soepen en sausen.

Mint-bladeren

Mint-bladeren hebben een kalmerende werking op de spanningen in het hoofd, die tot hoofdpijn leiden. Mintthee verwarmt en heeft dus een gunstige invloed op de maag en de darmen.
Peterselie wordt algemeen veel in de keuken gebruikt om zijn aroma, ,
smaak en bron van vitamine C. Weinigen weten echter dat dit al oeroude kruid bij de oude Grieken uitsluitend als geneeskrachtig kruid werd aangewend en dat het kracht en weerstand geeft bij maag-, nieren blaasaandoeningen, terwijl een goede stofwisseling erdoor gestimuleerd wordt.

Majoraan

Majoraan maar ook marjolein werkt als een slijmoplossend en sterkend middel voor de maag en darmen, is geneeskrachtig bij catarre, opgezette klieren en zenuwziekten en een goed reinigingsmiddel voor de nieren. Theedrinken van dit kruid bevordert urineafscheiding. In de keuken zijn de toepassingsmogelijkheden legio: vlees, vis, bonen, erwten, eieren en tomaten.

Mierikswortel

Mierikswortel is afkomstig uit Zuid-Europa en kan ook in de gewone tuin in ons koele Noorden gekweekt worden. En dit is heel erg de moeite waard, want de wortel is zeer geneeskrachtig bij infecties van monden keelholten, stimulerend voor de maag en darmen en gunstig werkend bij reumatische aandoeningen. In de keuken moet het gebruik steeds met beetjes plaats vinden omdat de wortel sterksmakend is en al gauw overheerst. Regelmatig gebruik van mierikswortel kweekt weerstand tegen verkoudheid en werkt regenerend of remmend op het slijtageproces.

Lavendel-thee

Lavendel-thee bedaart de zenuwen en werkt kalmerend op maag en darmen. Gedronken met kleine teugjes bestrijdt het hoofdpijn. Pakken we de bladeren in een linnen zakje dat we in het hete water van het bad leggen, dan geven ze een verrukkelijke geur, maar tevens de huid weerstand tegen verkoudheid.

Koriander

Koriander vindt zijn oorsprong in West-Azië, werd al gauw ontdekt in Europa en hier gekweekt als aromabron bij voedselbereiding, in het bijzonder voor Indische gerechten. Maar ook als krampbezweerder en maagversterker is het kruid gewild. Het heeft bovendien goede, neutraliserende invloed op gasvorming in de darmen.

Komijn

Komijn wordt door kenners als het oudste Europese kruid gezien. Het is met zijn etherische oliën een middel tegen maagaandoeningen, en darmgistingen. Aangezien de zaden echt kruidig smaken worden ze bij vele voedingsmiddelen toegepast, bijvoorbeeld in kaas, op broodjes, maar ook in de keuken heeft komijn, zij het met mate toegepast, vele mogelijkheden, bij het braden van vlees, het bereiden van sausen, salades en door droge rijst heen. Een greepje tussen duim en wijsvinger is voldoende voor enkele personen.

Knoflook

Knoflook werd allang voor Christus, later veel in de Bourgondische tijd, als geneeskrachtig gewas verbouwd en toegepast op patiënten die leden aan darmziekten en allerlei bekende en toen onbekende stoornissen.

Zeker is het dat knoflook een gunstige werking heeft op talloze ziekten. Het zuivert en verwijdt de bloedvaten, werkt dus de totale gezondheid van de mens in de hand. Zie ook bij ‘Maden’. Knoflook bestrijdt ziektekiemen.

In de keuken is het gebruik eindeloos: geperste knoflook smeren op vlees en vis (daarna bakken), in soepen en sausen, in salades, de houten slabak inwrijven, zodat een opwindende geur ontstaat, op sneetjes brood smeren en die daarna roosteren enzovoort.